Showing posts with label cogadh na saoirse. Show all posts
Showing posts with label cogadh na saoirse. Show all posts

Friday, May 25, 2012

Banba



Ar an lá seo, 91 bliain ó shoin, maraíodh Stiofán Ó Raghallaigh, nuair a thug Arm na Poblachta (IRA) faoi Theach an Chustaim a chur tré thine i rith Cogadh na Saoirse. Maraíodh cúigear ball d'Arm na Poblachta san eachtara sin an lá sin, agus Stiofán (leifteanant) agus a dheartháir Pádraig (captaen) ina measc.


"Banba" an t-ainm cleite abhí ar Stiofán agus ba chara mór é le Peggy Medlar, múinteoir rince de bhunadh poblachtánach ó Chontae Chill Choinnigh. Ba ghaol liom í Peggy agus tháinig mé ar an griangraf thuas agus mé ag iniúchadh stair mhuintir Medlar sa Chartlann Mhíleata.

Gabhadh Peggy ag Forsaí an tSaorstáit i rith Cogadh na gCarad (18 Feabhra 1923) agus coigistíodh gach griangraf dá cairde fireann, ina measc an ceann thuas.


"Do chara, Stiophán S Ó Raghallaigh ("Banba")" a scrí Stiofán ar an ngriangraf.


Seo Peggy thuas lena deartháir Padraic, abhí ar fhoireann Cheanncheathrún an IRA i mBleá Cliath i rith Cogadh na Saoirse.

Ná déanfaimís dearmad ar Stiofán, ar an lá seo.
RIP



Sunday, March 30, 2008

Vótáil as Gaeilge



Agus mé i mbun taighde i leith stair mo mhuintir, bhí mé ag breathnú ar mhiontuaraiscí Bhardas Átha Cliath i rith Cogadh na Saoirse.

Bhí na poblachtánaigh agus na náisiúntóirí tar éis móramh a bhaint amach ar an mBardas agus bhí na poblachtánaigh de réir a chéile ag caitheamh a gcuid vótaí as Gaeilge.

Ní raibh an Rúnaí sásta na vótaí seo a chlárú mar vótaí dleathacha toisc nach raibh aon fhoráil sa reachtaíocht a cheadódh a leithéid.

B'ionann seo agus an bua a thabhairt do na hAondachtóirí i ngach babhta vótála agus níorbh fhéidir leis na poblachtánaigh ná na náisiúntóirí glacadh le seo ar chor ar bith.

Mar sin, bhriseadar an Rúnaí agus d'órdaigh don Leas Rúnaí glacadh leis na vótaí a chaitheadh as Gaeilge. Dhiúltaigh seisean agus briseadh é.

Ansan cheap na baill duine dá gcuid féin mar rúnaí agus leanadh leis an obair.

Cé nár thaithn seo leis na hÚdaráis níor fhéad siad mórán a dhéanamh faoi.

Bhí an Bardas ag troid leo faoi chúrsaí eile agus rinne na hÚdaráis iarracht a chuid airgid a choinneál ón mBardas agus iad a thabhairt os comhair na cúirte.

Ach mar a thárla, síníodh an Conradh le Rialtas na Breataine, agus b'shin réiteach ar an scéal sin, cé gur lean cúrsaí achrainn eile idir an Bhardas agus Rialtas nua na hÉireann. Ach sin scéal eile.